Một trường mầm non hay phổ thông tư thục xây mới trên đất riêng đi qua hai nhóm phê duyệt nối nhau: nhóm dự án gồm vị trí phù hợp quy hoạch, đất giáo dục, chủ trương đầu tư nếu thuộc diện, thủ tục môi trường, thiết kế và phòng cháy; rồi nhóm giáo dục gồm quyết định cho phép thành lập trường và quyết định cho phép hoạt động giáo dục. Nhóm giáo dục chỉ đi được khi công trình đã có hoặc sắp có, nên thứ tự thực tế là đất và quy hoạch trước, giấy phép trường sau.
Bài viết cho nhà đầu tư giáo dục, chủ nhóm trẻ muốn nâng lên trường mầm non, doanh nghiệp xây trường phổ thông nhiều cấp. Nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập thuê nhà phố có lộ trình nhẹ hơn, đã được viết ở chỗ khác. Thẩm quyền cho phép thành lập trường đã thay đổi vì cấp huyện không còn từ 1/7/2025, nên phần đó bạn cần đọc kỹ và kiểm lại tại nơi tiếp nhận.
Bắt đầu từ quy hoạch mạng lưới trường học
Trường học không thể đặt ở bất kỳ đâu có đất. Mỗi địa phương có định hướng phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục, nay được thể hiện trong quy hoạch tỉnh và các quy hoạch xây dựng. Vị trí trường tư thục cần phù hợp với định hướng đó, có quỹ đất giáo dục trong quy hoạch chi tiết, và đáp ứng tiêu chuẩn về khoảng cách tới khu dân cư được phục vụ, tới nguồn ô nhiễm, tới đường giao thông lớn.
Tiêu chuẩn diện tích tối thiểu cho mỗi trẻ, mỗi học sinh, diện tích sân chơi, bãi tập được quy định trong quy chuẩn, tiêu chuẩn về trường học và điều lệ, quy chế của từng cấp học. Các con số này đã được cập nhật qua nhiều lần sửa, nên bạn đối chiếu bản hiện hành trước khi tính quy mô học sinh trên khu đất. Nhiều dự án tính số học sinh theo doanh thu mong muốn, rồi bị yêu cầu giảm quy mô vì diện tích không đủ.
Ví dụ giả định: một nhà đầu tư có khu đất thương mại dịch vụ ở khu đô thị mới, muốn xây trường liên cấp. Bước đầu là hỏi cơ quan quy hoạch xem khu đất có được chuyển sang đất giáo dục không, quy hoạch chi tiết khu đô thị có cần điều chỉnh không, và quy mô học sinh tối đa với diện tích đó theo tiêu chuẩn là bao nhiêu. Có ba câu trả lời này rồi mới tính tới thiết kế.
Hai nhóm phê duyệt của một trường tư thục xây mới
Bảng dưới gom các bước chính. Cột cơ quan ghi nơi thường xử lý sau sắp xếp năm 2025; một số địa phương phân công khác.
| Nhóm | Bước | Cơ quan thường xử lý | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Dự án | Vị trí phù hợp quy hoạch, đất giáo dục | Cơ quan quy hoạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường | Tra trước khi mua, thuê đất |
| Dự án | Chấp thuận chủ trương đầu tư nếu thuộc diện | UBND tỉnh, Sở Tài chính | Dự án có đất nhà nước giao, thuê thường thuộc diện |
| Dự án | Thủ tục môi trường theo quy mô | Cơ quan môi trường theo phân cấp | Trường học thường nhẹ hơn dự án sản xuất |
| Dự án | Thẩm định thiết kế, giấy phép xây dựng, thẩm duyệt phòng cháy | Sở Xây dựng, công an | Trường có trẻ nhỏ được soi kỹ phần thoát nạn |
| Giáo dục | Quyết định cho phép thành lập trường | Cấp có thẩm quyền theo cấp học sau 2025 | Hồ sơ gồm đề án thành lập |
| Giáo dục | Quyết định cho phép hoạt động giáo dục | Cấp có thẩm quyền theo cấp học | Cần cơ sở vật chất, nhân sự đã đủ |
Ở nhiều địa phương, đề án thành lập trường có thể được nộp khi công trình đang xây, nhưng quyết định cho phép hoạt động giáo dục chỉ có khi trường đã sẵn sàng đón học sinh.
Thẩm quyền cho phép thành lập: đã đổi sau 1/7/2025
Trước đây, quyết định cho phép thành lập trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở tư thục thuộc Chủ tịch UBND cấp huyện, còn trường trung học phổ thông và trường nhiều cấp học có cấp trung học phổ thông thuộc Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện từng là nơi nhận hồ sơ cho phần lớn trường mầm non tư thục.
Từ 1/7/2025, cấp huyện không còn. Các văn bản phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương hai cấp đã chuyển nhiệm vụ này cho chính quyền cấp xã hoặc cấp tỉnh tuỳ cấp học và tuỳ thủ tục. Vì đây là thay đổi lớn và mới, cách tiếp nhận ở từng tỉnh có thể còn đang hoàn thiện. Trước khi nộp, bạn hỏi Sở Giáo dục và Đào tạo và tra thủ tục trên Cổng Dịch vụ công của tỉnh để biết đúng nơi nhận.
Hồ sơ cho phép thành lập thường gồm đề án thành lập trường với mục tiêu, quy mô, chương trình, nhân sự dự kiến, cơ sở vật chất, nguồn tài chính, kèm giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hoặc hợp đồng thuê, và văn bản phê duyệt về xây dựng. Đề án nên trình bày quy mô học sinh khớp với diện tích theo tiêu chuẩn, vì đây là điểm bị đối chiếu đầu tiên.
Thiết kế và phòng cháy: điểm riêng của trường có trẻ nhỏ
Tầng cao cho trẻ nhỏ. Quy chuẩn thường giới hạn tầng đặt phòng nhóm cho trẻ mầm non và yêu cầu cầu thang, lan can phù hợp chiều cao trẻ. Thiết kế toà nhà cao tầng rồi đặt lớp mầm non ở tầng trên là chỗ hay bị yêu cầu sửa.
Thoát nạn. Trẻ nhỏ không tự thoát nạn được, nên cơ quan thẩm duyệt phòng cháy xem kỹ số lối thoát, khoảng cách tới cầu thang, vật liệu nội thất. Trường có bếp ăn tập thể còn có yêu cầu riêng về khu bếp và khí đốt.
Sân chơi, bãi tập. Diện tích sân chơi ngoài trời, cây xanh là tiêu chí trong tiêu chuẩn trường học. Dùng mái tôn che kín sân để tăng diện tích sử dụng có thể làm sân không còn được tính là sân ngoài trời.
Bếp và an toàn thực phẩm. Trường có bán trú thì bếp phải đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm cho bếp ăn tập thể: một chiều, tách khu sơ chế, lưu mẫu thức ăn. Bố trí bếp nên tính từ bản vẽ đầu.
Tiếp cận cho người khuyết tật. Công trình giáo dục phải bảo đảm tiếp cận cho người khuyết tật theo quy chuẩn: lối vào, nhà vệ sinh, thang máy nếu có nhiều tầng. Đây là nội dung được kiểm tra khi thẩm định thiết kế.
Thủ tục môi trường và đất: trường học có nhẹ hơn không
Trường học không phải loại hình sản xuất gây ô nhiễm, nên phần lớn trường tư thục quy mô vừa và nhỏ không thuộc diện lập báo cáo ĐTM. Tuy vậy, trường có nhiều học sinh bán trú tạo ra lượng nước thải sinh hoạt đáng kể, có bếp ăn tập thể, có khi có hồ bơi. Tuỳ quy mô và nơi xả, trường có thể phải xin giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường. Bạn hỏi cơ quan môi trường ngay khi có thiết kế cơ sở để đưa hệ thống xử lý nước thải vào bản vẽ.
Về đất, nhà đầu tư thường đi theo hai cách: thuê đất của nhà nước theo chính sách khuyến khích xã hội hoá giáo dục, hoặc tự nhận chuyển nhượng đất rồi chuyển mục đích sang đất giáo dục. Cách thứ nhất có thể được ưu đãi về tiền thuê đất theo chính sách hiện hành nhưng phải qua chọn nhà đầu tư và cam kết sử dụng đúng mục đích. Cách thứ hai chủ động hơn nhưng phải nộp tiền chuyển mục đích và vẫn phải phù hợp quy hoạch.
Dù đi cách nào, đất giáo dục chỉ dùng cho mục đích giáo dục. Nhà đầu tư không nên tính phương án kinh doanh phụ như cho thuê mặt bằng thương mại lớn trên đất trường mà chưa hỏi rõ quy định, vì việc sử dụng sai mục đích có thể dẫn tới thu hồi ưu đãi hoặc bị xử phạt.
Trình tự gợi ý cho nhà đầu tư trường tư thục
Thứ tự dưới giúp hạn chế việc xây xong mà không được phép hoạt động:
- Tra quy hoạch và hỏi khả năng sử dụng khu đất cho giáo dục, quy mô học sinh tối đa theo tiêu chuẩn.
- Hoàn tất thủ tục đất: chuyển mục đích sang đất giáo dục, hoặc thuê đất phù hợp; làm chủ trương đầu tư nếu thuộc diện.
- Thiết kế theo tiêu chuẩn trường học của cấp học dự kiến, thẩm định thiết kế và thẩm duyệt phòng cháy.
- Làm thủ tục môi trường tương ứng, xin giấy phép xây dựng nếu không được miễn, khởi công.
- Trong khi xây, chuẩn bị đề án thành lập trường, tuyển hiệu trưởng dự kiến đủ tiêu chuẩn, xây dựng chương trình.
- Nộp hồ sơ cho phép thành lập tại nơi tiếp nhận hiện hành theo cấp học.
- Nghiệm thu công trình, mua sắm thiết bị, tuyển đủ giáo viên, rồi đề nghị cho phép hoạt động giáo dục trước ngày tuyển sinh.
Đặt lịch tuyển sinh trước khi có quyết định cho phép hoạt động là rủi ro lớn với phụ huynh và với chính nhà trường; chỉ nên công bố tuyển sinh khi đã chắc chắn về mốc này.
Lỗi hay gặp ở trường tư thục xây mới
Các lỗi dưới đây khiến trường chậm khai giảng hoặc phải giảm quy mô:
- Tính quy mô học sinh theo doanh thu, không theo diện tích tiêu chuẩn.
- Xây trên đất chưa chuyển sang đất giáo dục, đến khi xin phép thành lập mới phát hiện.
- Dùng thiết kế văn phòng, khách sạn cải tạo thành trường, không đạt tiêu chuẩn phòng học và thoát nạn.
- Nộp hồ sơ ở nơi tiếp nhận cũ của cấp huyện sau ngày 1/7/2025, mất thời gian chuyển qua lại.
- Tuyển giáo viên muộn, không đủ hồ sơ nhân sự khi đề nghị cho phép hoạt động.
- Mở thêm cấp học, thêm điểm trường mà không làm thủ tục điều chỉnh tương ứng.
Trường tư thục là dự án giáo dục và dự án xây dựng cùng lúc; hai phần hồ sơ cần một người điều phối chung, nắm được cả mốc xây dựng lẫn mốc tuyển sinh. Khi một mốc trượt, người điều phối báo sớm cho phụ huynh đã đăng ký và điều chỉnh kế hoạch thay vì để tới sát ngày khai giảng.
Câu hỏi thường gặp
Trường mầm non tư thục xây mới có cần chấp thuận chủ trương đầu tư không?
Phụ thuộc hình thức có đất và quy mô. Dự án đề nghị nhà nước giao đất, cho thuê đất thường thuộc diện chấp thuận chủ trương; trường xây trên đất nhà đầu tư đã có quyền sử dụng phù hợp có thể không thuộc diện. Bạn đối chiếu Luật Đầu tư hiện hành.
Khi không còn cấp huyện, nộp hồ sơ thành lập trường mầm non ở đâu?
Thẩm quyền trước đây của cấp huyện đã được phân định lại cho chính quyền cấp xã hoặc cấp tỉnh theo văn bản năm 2025. Bạn hỏi Sở Giáo dục và Đào tạo và tra Cổng Dịch vụ công của tỉnh để biết nơi tiếp nhận hiện hành cho cấp học của mình.
Đất ở có xây trường tư thục được không?
Muốn xây trường kiên cố quy mô trường học thì thường phải chuyển sang đất giáo dục và phù hợp quy hoạch. Nhóm trẻ, lớp mẫu giáo nhỏ hoạt động trong nhà ở có điều kiện riêng nhẹ hơn, nhưng không thay cho một trường mầm non đúng nghĩa.
Trường tư thục có phải thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy không?
Trường học là công trình có đông người, đặc biệt trẻ nhỏ, nên tuỳ quy mô thường thuộc diện thẩm định thiết kế phòng cháy và nghiệm thu trước khi đưa vào sử dụng. Bạn đối chiếu danh mục hiện hành theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Quyết định cho phép thành lập và cho phép hoạt động giáo dục khác nhau thế nào?
Quyết định cho phép thành lập xác nhận trường được lập về mặt tổ chức; quyết định cho phép hoạt động giáo dục xác nhận trường đã đủ cơ sở vật chất, nhân sự, chương trình để đón học sinh. Trường chỉ được tuyển sinh khi có quyết định thứ hai.
Trường tư thục mở thêm cấp học có cần làm lại thủ tục không?
Mở thêm cấp học thường cần điều chỉnh đề án, quyết định cho phép thành lập và cho phép hoạt động, đồng thời kiểm tra lại diện tích, phòng học theo tiêu chuẩn của cấp học mới. Bạn hỏi nơi tiếp nhận trước khi tuyển sinh cấp học mới.